Öz bakım, çocukların temel gereksinimlerini karşılamaya ve bağımsızlık duygusu kazanmaya başladıkları bir alandır. Öz bakımla ilgili beceriler günlük rutinin her safhasında yer alan bir birinden farklı etkinlikleri çok daha fazla tanımlayıcı bir terimdir ve öz bakımı içine alan yeterlilikler için kullanılması tercih edilir.
Engelli çocuklar, günlük yaşama, kent yaşamına ve toplum yaşamına sınırlı ölçüde katılabilmektedirler. Eğitimden sağlığa, iş ve mesleki rehabilitasyondan kültür ve sanata, spor ve kent standardının iyileştirilmesine, ulaşımdan psikolojik desteğe, bireysel ve aile danışmanlığı hizmetlerinden gerektiğinde sürekli bakımına kadar çok ciddi ve çözüm bekleyen sorunları bulunmaktadır.
Engellibireye günlük yaşam sürecinde gerekli olan iletişim ve bağımsız yaşam becerilerinin kazandırılması engelli eğitiminin temel amacıdır. Bağımsız yaşam becerileri, öz bakım becerilerinden basit ev işlerine, alışveriş yapma becerilerinden basit yemek hazırlama becerilerine, boş vakit değerlendirme becerilerinden bağımsız yolculuk becerilerine kadar uzanan geniş bir yelpaze içinde ele alınmaktadır.Bu becerilerin kazandırılması, özürlü bireylerin toplum içinde çevresindeki bireylere en az bağımlı veya bağımsız olarak yaşamlarını, aynı zamanda en az sınırlandırılmış ortamda, olabildiğince üretken olmalarını sağlıyacaktır (Sucuoğlu1992, Alter, Gottlieb 1987 ).
Temel ihtiyaçların karşılanmasında uygulamalar ve örnekler yapma, giyinme, yemek yeme ve tuvalet eğitimi çocuğun günlük yaşamındaki temel etkinliklerdir. Bu etkinliklerde kapsanan becerileri uygulama ve genelleştirme fırsatına sahip olan bir çocuğun bu etkinlikleri çeşitli ortamlarda gösterebilmesi için pek çok yöntem vardır.Kullanılacak yöntemlerde çocuğun yaşına göre farklılaşmaktadır. Banyo süresi çocuğun kas gelişimini ilerletme ve çocuğun bedenini öğrenmesine yardım etme amacı ile de kullanılabilir. Konuşma, beden bölümleri ve onların hareketleri hakkındaki tartışmaları içerecek şekilde genişletebilir. Banyo süresi süresi boyunca doğal olarak ıslak-kuru , sıcak-soğuk içinde-dışında gibi kavramların üzerinde durulabilir.
Giyinme, giysileri giyme ve çıkarmayı kapsar. Görme engelli çocuğa giysileri çıkarma işlemi öncesi ve sırasında ip uçlarının verilmesi önemlidir. Bedenin farkına varma beden bölümlerini adlandırma oyunlarıyla geliştirilebilir. Çocukla konuşurken yön terimleri ve kelimelerin doğru olarak kullanılması önemlidir. Örneğin “çorapların yatağın üstünde” ifadesi “çorapların buranın üstünde” ifadesinden daha doğrudur. Giyinme ve soyunma ile ilgili beceriler üzerinde çalışmak içim gün boyunca doğal ve mantıklı zamanlar seçilmelidir. Örneğindışarı çıkmak için hazırlanma banyo zamanı okula geliş gidiş zamanları uygun zamanlardır. Giyinme ve soyunmayla ilgili daha ileri düzeydeki beceriler, giysileri yerine yerleştirme, asma, kirli ve temiz kavramlarını anlama ayırma ve katlamayla ilgili yaşantıları içermektedir.
Çocuğa karar verme becerileri,”bu iki pantolondan hangisini giyeceksin?”gibi basit soru sorma yoluyla geliştirilebilir.Giysiyle ilgili kararlar kumaş,desen,kol uzunluğu,biçin ve renge dayalı olarak verilebilir.Giysiler ve giysilerin konulduğu yerlerle ilgili bir işaretle sisteminin geliştirilmesi ve bu sistemim yaşam boyu kullanılabilir olması önemlidir.
Beslenme görme yetersizliği olan çocuğun olaylar arasında ilişki kurmasına yardım etmek için,beslenme öncesinde ve sırasında olan şeylerle ilgili belirli işitsel ve dokunsal ip uçlarının verilmesi gerekir.Bedenin farkında olma,beslenme süresince ağız ve yüz bölgesinin uyarılmasıyla arttırılabilir.Yiyeceğin türü,tadı ve kokundaki çeşitlilik görme yetersizliği olan çocuğa yemek yeme nedeni sağlayacaktır.
Yeni yürümeye başlayan yada okul öncesi çocuğu için beslenmedeki asıl amaçlar bağımsızlık ve yeterliliktir. Yeterlilik, öğretim ve uygulamayla sağlanır. Bağımsızlık ise çalışmayı tamamlamak için çocuğun yeterliliğine güven ve emniyetle sağlanır.Beslenmeyle ilgili çalışmalarda “emniyetli başarısızlığa” izin veren bir çevre sağlanması önem taşımaktadır. Çocuğun bir karışıklık yaratması sonucunda dünyanın sonu gelmiş gibi davranılırsa çocuk çalışmayı tekrar denemek istemeyecektir.
Tuvalet yapma eğitimi ebeveynlerin, çocuklarını tuvalete kendileriyle birlikte götürerek eğitime başlamaları yararlı olur. Çocuk ıslak ve kuru olduğu zamanları saptamak için, tuvalete götürüldüğünde kontrol edilmelidir. Ebeveynlerin, eğitime karşı rahat, olumlu ve soğukkanlı bir tutum sergilemeleri gereklidir.Çocuk eğitimde baskı hissederse, bir güç mücadelesi ortaya çıkabilir. Tuvalet yapma ve yemek yeme çocuğun yaşamında kontrol edebildiği birkaç şeyden ikisidir.
Öz Bakım
Görme
Engellilerle Yaşamak
Diğer engel gruplarına göre bizimle hayatı daha fazla paylaşan görme engellilere vereceğimiz destek tahmin ettiğimizden çok daha fazla kapsamlı ve önemli olabilir. Metroda gördüğümüz bastonlu birinin koluna girmek,trafikte aynı bastonu gördüğümüzde durmak ve hatta çok beğendiğimiz bir kitabı gönüllü okuyucu olarak seslendirmek onlara yardım etmemiz kadar bizi de yüceltir.
Unutulmamalıdır ki çağımızda engellilere acımak değil, hayatı onlarla paylaşıp onların tecrübeleriyle olgunlaşmak en önemli erdemlerdendir.






Braille Alfabesi
Baston-Bağımsız Hareket
Günlük Yaşam
Konuşan Bilgisayar
Tandem
GoalBall

